Artvin'de Asırlık "Berobana" Coşkusu: Kökleri Hristiyanlık Öncesi Gürcistan’a Dayanıyor!

Artvin’in Şavşat ilçesinde yaklaşık 150 yıldır kesintisiz şekilde yaşatılan "Berobana" geleneği, Yanıklı Yaylası’nda düzenlenen etkinliklerle asırlık ritüellerini yeniden canlandırdı. Tamamı erkeklerden oluşan oyuncuların maskeler ve kostümlerle sergilediği bu gizemli halk tiyatrosu, izleyicilere kültürel bir görsel şölen sundu.

Bölge halkının birlik, beraberlik ve dayanışma duygularını pekiştiren Berobana geleneği, açık hava sahnesine dönen Şavşat yaylalarında bu yıl da renkli görüntülere sahne oldu. Ancak bu geleneği sadece bir eğlence olmaktan çıkaran en önemli unsur, taşıdığı derin tarihsel ve kültürel kökenler. Hristiyanlık Öncesi Pagan Döneminin İzlerini Taşıyor Kültür tarihçileri ve araştırmacılar, Berobana oyununun kökenlerinin doğrudan Gürcistan’a dayandığını ve Hristiyanlık öncesi çok tanrılı (pagan) dönem ritüellerinden süzülerek günümüze ulaştığını belirtiyor. Gürcistan’daki kadim maskeli halk tiyatrosu "Berikaoba" ile doğrudan bağları olan bu ritüel; doğanın uyanışı, bereket, bolluk, tarım ve hayvancılığın kutsanması gibi monoteist (tek tanrılı) inançlar öncesi dönemlerin izlerini taşıyor. Yüzyıllar boyunca inanç sistemleri değişse de, halkın bu kültürel belleği koruyarak kültürel bir mirasa dönüştürmesi oyunun tarihi değerini artırıyor. Maskeli Oyuncular ve "Gelin Kaçırma" Ritüeli Geçmişte bir kış ve eski yılbaşı ritüeli olarak icra edilen, günümüzde ise köylerin daha kalabalık olduğu yaz aylarında yayla şenliği olarak düzenlenen Berobana'da asırlık kurallar titizlikle uygulanıyor: Kostümler ve Kamuflaj: Oyunda yer alan yaklaşık 10 kişilik erkek grubu, yüzlerini kurumla siyaha boyuyor. Hayvan postlarından yapılan kostümler giyen oyuncular, başlarına ise "kabalak" adı verilen konik şapkalar takıyor. Gelin ve Koruyucular: Oyundaki erkeklerden biri kadın kıyafeti giyerek "bana" (gelin) rolünü üstleniyor. Ellerinde sopalar olan koruyucular (beriler), bu gelini kaçırmaya çalışan köylülere karşı sembolik ve mizahi bir mücadele sergiliyor. Haviçs İkramı ile Kapanış: Akordeon eşliğinde ev ev dolaşarak neşe saçan maskeli grup; gittikleri her evden yağ, un ve kaymak topluyor. Etkinlik sonunda bu malzemelerle "haviçs" adı verilen yöresel yemek hazırlanıyor ve tüm köy halkına dağıtılarak paylaşım bilinci canlı tutulur. Gürcü kültürünün Hristiyanlık öncesi döneminden Artvin Şavşat topraklarına miras kalan bu kadim halk tiyatrosu, asırlara meydan okuyan yapısıyla kültürel zenginliğin en canlı örneklerinden biri olmaya devam ediyor.