Gürcü Kraliçesi Ünye’de mi Yatıyor?

Gürcü Kraliçesi Sophia Gurieli’nin Mezarının Ünye’de Olduğu İddiası Heyecan Yarattı

  Gürcü tarihinin en önemli figürlerinden biri olan Gurya Prensesi (Kraliçesi) Sophia Gurieli’nin mezar anıtının Ünye’de bulunduğuna yönelik iddialar, kentte büyük bir heyecan yarattı. Uzun yıllardır Ünye’nin yerel tarihi üzerine araştırmalar yürüten Ahmet Kabayel ve Ali Rıza Nal, elde edilen tarihî bir fotoğraf üzerinden ilçede kapsamlı bir yüzey araştırması gerçekleştirdi. Araştırmacılar, Sophia Gurieli’ye ait olduğu öne sürülen anıt mezarın, bugün Meçhul Asker Ortaokulu’nun bulunduğu alanla büyük benzerlik taşıdığını ifade etti. Söz konusu alanın, mübadele öncesinde Rum Ortodoks Theotokos Kilisesi ve ona ait mezarlık alanı olarak kullanıldığı; Rum ve Ermeni nüfusun Ünye’den ayrılmasının ardından yapının 1956 yılına kadar ayakta kaldığı, daha sonra okul inşası sırasında kilisenin yıkıldığı biliniyor. Kilise çevresinde bulunan mezarlıkların ise sökülerek naaşların kimsesizler mezarlığına nakledildiği belirtiliyor. Araştırmacılar yaptıkları değerlendirmede, Ünye’nin yalnızca doğal güzellikleriyle değil; Pontus Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ev sahipliği yapmış, kralların ve paşaların izlerini taşıyan kaleleri, kiliseleri ve çok kültürlü yapısıyla da tarih boyunca önemli bir merkez olduğuna dikkat çekti. Ünlü fotoğrafçı Dmitri Ermakov’a ait bir kare üzerinden yapılan incelemede, fotoğraftaki alanın mimari ve topoğrafik özelliklerinin, eski kilise çevresiyle büyük ölçüde örtüştüğü vurgulandı. Sophia Gurieli’nin naaşının Ünye’ye taşınmış olabileceğine dair iddiaları güçlendiren bir diğer unsur ise, Gürcü asıllı Hazinedar ailesinden Osman Hazinedar Paşa’nın Ünyeli olması. Araştırmacılara göre, dönemin siyasal ve sosyal ilişkileri göz önünde bulundurulduğunda, Gurya Prensesi’nin naaşının Ünye’ye getirilmiş olması yüksek bir olasılık olarak değerlendiriliyor. Sophia Gurieli Kimdir? Gürcü tarihinin önemli kadın figürlerinden biri olan Gurya Prensesi (Kraliçesi) Sophia Gurieli, 19. yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu’nun Gurya Prensliği üzerindeki baskı ve işgal girişimlerine karşı verdiği mücadeleyle tanınıyor. Gurya’nın özerkliğini korumak isteyen Sophia Gurieli, bu süreçte Osmanlı Devleti’nin yanında yer aldı. Rusların bölgedeki hâkimiyetini artırması üzerine 1829 yılında Osmanlı topraklarına sığınmak zorunda kalan Sophia Gurieli, Trabzon–Akçaabat bölgesine geldi. Aynı yıl hayatını kaybeden prensesin, tarihî kaynaklara göre ilk olarak Akçaabat’ta defnedildiği; ancak mezarının zamanla kaybolduğu biliniyor. Yerel anlatımlar ve son dönem araştırmaları ise, mezarın daha sonra Ünye’ye taşınmış olabileceği ve eski bir Rum Ortodoks Theotokos Kilisesi çevresine defnedildiği ihtimalini gündeme getiriyor. Yapılan son yüzey araştırmaları, bu iddiaları yeniden Ünye’nin tarih gündeminin merkezine taşıdı.